
Dagaalka Suudaan iyo ciribtirka qoysaska: Dhalinyaro ku dhex dhici doonta balwadda maandooriyaha
Xarunta Qadreen ee Khartoum waxay daweysay 10,100 kiis tan iyo bilowgii dagaalka, sida ay sheegtay agaasimeheeda Lubna Ali
Dagaalka Suudaan oo bilaabmay Abriil 2023 ayaa qoysas badan kala daadiyay, dhalinyaradana ku dhex riday balwadda maandooriyaha. Mohammed Awad, oo 17 jir ahaa markii dagaalku qarxay, ayaa sheegay in uu maandooriyaha qaatay si uu u illoobo argagaxa uu ku arkay Khartoum.
Mohammed Awad: Maandooriyaha si uu u illoobo argagaxa
Mohammed Awad ayaa sheegay in uu maandooriyaha bilaabay si uu u illoobo argagaxa uu ku arkay Khartoum bilihii ugu horreeyay ee dagaalka, isagoo sheegay in saaxiibbadiis iyo ina-adeerkiis hortiisa lagu dilay. Waxa uu sheegay in uu hadda isku dayayo in uu ka soo kabsado si uu waxbarashadiisa iyo noloshiisa u sii wato.
Waxa uu sheegay in uu xarumo daaweyn oo badan galay, balse uu si degdeg ah ugu noqday balwadda, isagoo qaata kiniinno iyo mararka qaarkood weed. Waxa uu yiri in uu rabo in uu joojiyo, balse uu si isdaba joog ah u guuldareysto.
Xarunta Qadreen: 10,100 kiis tan iyo dagaalka
Lubna Ali, agaasimaha Xarunta Qadreen ee daaweynta balwadda ee Khartoum, ayaa sheegtay in xaruntu sii waday adeeggeeda caafimaadka ka hor iyo ka dib dagaalka. Waxa ay sheegtay in ka dib dagaalka xaruntu aragtay koror weyn oo ku yimid tirada kiisaska doonaya daaweyn, iyadoo baahida adeegyada caafimaadka maskaxda iyo ka soo kabsiga balwadda ay sii kordheyso.
Tan iyo bilowgii dagaalka, xaruntu waxay daaweysay 10,100 kiis oo u dhexeeya bukaanno u baahan taageero nafsi ah oo la xiriirta argagaxa dagaalka iyo kuwa qaba balwadda maandooriyaha. Lubna Ali ayaa sheegtay in 135 qof lagu daaweeyay safarkooda soo kabsiga.
Dr Aisha Almobasher: Maandooriyaha iyo qorista dhalinyarada
Dr Aisha Almobasher, oo ah dhakhtarka maskaxda ee Ururka Qaranka ee Bitmakaly, ayaa sheegtay in tirada sii kordheysa ee dadka doonaya daaweyn ay muujineyso in arrintan aysan ahayn mid ku meel gaar ah. Waxa ay sheegtay in qaar badan oo ka mid ah kuwa la halgamaya balwadda ay ka yimaadeen gobollada ay hore u maamuli jirtay RSF, halkaas oo ka dib bixitaankooda maandooriyaha si ballaaran loo heli karay oo shabakadaha ganacsiga maandooriyaha ay ballaareen.
Waxa ay sheegtay in gobollada qaarkood maandooriyaha uu noqday hab lagu soo jiito laguna qoro dhalinyarada, gaar ahaan safka RSF, taasoo qaar badan oo iyaga ka mid ah u horseedday waddo mugdi ah.
A Khartoum treatment centre reports 10,100 cases since the war began, as anti-narcotics officials describe manufacturing in areas formerly held by the RSF.
Sudan's war has driven a surge in drug addiction and trafficking, with officials and clinicians describing growing demand for treatment and industrial-scale production of the amphetamine Captagon in areas formerly under RSF control.
A displaced teenager's addiction
Mohammed Awad was 17 when war broke out in Khartoum in April 2023. Displaced and forced out of school, he moved between states with his cousins. He said he began taking drugs to cope with what he witnessed in the capital's first months of fighting.
"I started taking drugs to forget what I have seen and the horrors I have been through in Khartoum during the first months of the war. My friends and my cousin were killed in front of me," he said. He described repeated relapses after rehabilitation: "I want to stop, but I keep failing over and over again."
Treatment demand rises in Khartoum
Lubna Ali, director of the Qadreen Center for Addiction Treatment in Khartoum, said the centre has treated 10,100 cases since the war broke out, from war-related trauma to drug addiction, and that 135 individuals have been treated in their recovery journey.
Dr Aisha Almobasher, a psychiatrist at the Bitmakaly National Organization, said many people struggling with addiction come from areas previously controlled by the RSF, where drugs reportedly became more available after their withdrawal. In some states, she said, drugs became a means of recruiting young people into RSF ranks.
Seizures and production facilities
Major-General (Legal) Mohamed Al-Moatasim Okasha, director of Sudan's General Directorate for Anti-Narcotics, said advanced production facilities were found in areas retaken from the RSF, including in and around Khartoum. A facility north of Khartoum was capable of producing 100,000 Captagon pills per hour, with raw materials potentially able to produce 700 million pills.
Okasha said El-Radom in South Darfur remains under RSF control and antinarcotics operations there have been suspended for three years. He called combating drugs a national security priority and said the problem is a regional challenge.
Ilaha iyo xuquuqda sawirka
Sawir: Al Jazeera English Xigasho



