
UNFPA: Mid ka mid ah afarta haweeney ee adduunka ma awoodaan inay diidaan galmoodka ninkooda
Warbixinta UNFPA waxay sheegtay in 45% haweenka Galbeedka iyo Bartamaha Afrika aysan awoodin inay "maya" ku yiraahdaan guurkooda dhexdiisa.
Warbixin ay soo saartay Hay'adda Qaramada Midoobay u qaabilsan Dadka (UNFPA) ayaa sheegtay in mid ka mid ah afarta haweeney ee adduunka oo dhan uusan lahayn awood ogolaansho haddii ninkeeda ama lammaanaha ay dalbadaan galmood, sida uu qoray The Guardian.
Heerarka gobolka ee awood la'aanta diidmada
Warbixinta UNFPA waxay xustay in Galbeedka iyo Bartamaha Afrika ay ku dhow yihiin kala badh haweenka (45%) aan awoodin inay "maya" ku yiraahdaan guurkooda dhexdiisa. Sidoo kale, saddex meelood meel haweenka (33%) ee Bariga iyo Koonfurta Afrika iyo dalalka Carabta ayaa la kulma isla dhibaatadaas, halka Latin America iyo Kariibiyaanka ay toban ka mid ah haweenka mid aysan awoodin inay diidaan galmoodka.
Warbixinta ayaa intaa ku dartay in gabdhaha iyo haweenka da'doodu u dhaxayso 15 ilaa 19 sano ay awood yar ku lahaayeen inay "maya" yiraahdaan marka la barbardhigo haweenka da'doodu u dhaxayso 45 ilaa 49 sano. Falanqayntaas waxay ku salaysan tahay siddeed dal oo xog isbarbardhig ah lahaa: Angola, Jamhuuriyadda Dimuqraadiga ah ee Kongo, Kazakhstan, Malawi, Mali, Nigeria, Tajikistan iyo Zambia.
Murunga: Guurku ma abuuro ogolaansho joogto ah
Jean-Paul Murunga, oo ah qareen ka tirsan ururka xuquuqda aadanaha ee Equality Now, ayaa ku tilmaamay tirooyinkaas inay yihiin kuwo aad u xun, isagoo xusay in qaaradda Afrika oo dhan ay qaadatay borotokoolka Maputo oo dejiya heerar sharci oo waajib ah oo ku saabsan sinnaanta haweenka iyo ragga. Waxa uu sheegay in weli shaqo badan ay hadhayaan si loo hubiyo in haweenka iyo gabdhaha ay ka faa'iidaystaan ballanqaadyadaas.
Murunga waxa uu caddeeyay in galmoodka aan lahayn ogolaansho xor ah oo ikhtiyaari ah uu yahay xadgudub galmo, oo ay ku jirto mid ka dhaca guurka dhexdiisa. Waxa uu sheegay in guurku uusan abuurin ogolaansho joogto ah ama mid la malayn karo, isla markaana haweeneydu ay xaq u leedahay inay go'aansato inay galmooddo, goorta iyo sida ay u galmooddo.
Sharciyada qaar ka mid ah iyo aamusnaanta dhibbanayaasha
Sida laga soo xigtay warbixintii Murunga ee 2024, kufsiga guurka dhexdiisa lagama ciqaabo dalal qaar ka mid ah Afrika. Toddoba dal ayaa si cad uga dhaqan geliya ragga in aan la xiri karin dacwad ku saabsan kufsiga guurka, oo ay ka mid yihiin Côte d'Ivoire, Itoobiya iyo Koonfurta Suudaan. Dalalka sida Tanzania iyo Eritrea waxay kaliya ciqaabaan kufsiga guurka marka lammaanuhu aanay wada degganayn. Gabon, marka nin uu guursado ilmo uu afduubtay, waxa kaliya oo la xiri karaa dacwad ka dib marka guurka la buriyo.
Alimatu Dimonekene, oo ah aasaasaha ururka A Girl At A Time oo taageera gabdhaha da'da yar ee Sierra Leone, ayaa sheegtay in wada-hadalka ku saabsan ogolaanshaha guurka aanu wali ka bilaaban Afrika. Waxay sheegtay in haweenku aanay waligood u yeedhin kufsi, isla markaana ay marmarsiiyo u sameeyaan ama ay isku eedeeyaan. Waxay intaa ku dartay in Galbeedka Afrika galmoodka loo arko waajibaad guurka dhexdiisa, iyo in marka ninku bixiyo gabadh-qabe, uu iska leeyahay haweeneyda oo aanay diidi karin dalabyadiisa.
UNFPA data shows wide regional gaps, with younger women aged 15 to 19 facing the least power to say no.
One in four women around the world has no power of consent if her husband or partner demands sex, according to a UN report. The UN Population Fund (UNFPA) findings show the share varies sharply by region, and younger women and girls face even greater limits.
Regional gaps in women's power to refuse
In west and central Africa, almost half of women (45%) are not able to say no in their own marriage, the UNFPA report found. A third of women (33%) in east and southern Africa and in Arab states face the same predicament. In Latin America and the Caribbean, one in 10 women are not able to refuse sex.
Younger women face the least power to say no
Analysis in the report of eight countries with comparable data found that younger women and girls aged 15 to 19 had even less power to say no than older women aged 45 to 49. The countries were Angola, the Democratic Republic of the Congo, Kazakhstan, Malawi, Mali, Nigeria, Tajikistan and Zambia.
Lawyers and advocates call for legal change
Jean-Paul Murunga, a lawyer with Equality Now, said: "These are really sad figures. Especially given that the continent of Africa as a whole has adopted the Maputo protocol, which sets [binding legal standards for] equality between women and men. We still have a lot of work to do to ensure women and girls benefit from these commitments." He added: "Marriage does not create perpetual or implied consent."
According to Murunga's 2024 report, seven countries expressly exempt husbands from prosecution for marital rape, including Côte d'Ivoire, Ethiopia and South Sudan. Alimatu Dimonekene, founder of A Girl At A Time, said: "We've not even started the conversation [around marital rape]. Women will never call it rape; they make excuses for it or even blame themselves."
Ilaha iyo xuquuqda sawirka
Sawir: The Guardian World Xigasho



