Hargeysa (Horseed Media) – Dowladda Maraykanka ayaa markii ugu horreysey si rasmi ah uga hadashay wadashaqaynta kala dhexaysa maamulka Somaliland, iyadoo sheegtay inay si gaar ah ula macaamilayso qayb ka mid ah Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya, taasoo ka dhalatay walaacyada amni ee gobolka iyo xaaladda siyaasadeed ee taagan.

Bayaan rasmi ah oo ka soo baxay barlamaanka Maraykanka ayaa lagu sheegay in Maraykanku uu aqoonsan yahay midnimada, madax-banaanida iyo wadajirka Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya, hase yeeshee uu Somaliland u arko “saaxiib uu iskaashi kala samayn karo amniga, dhaqaalaha iyo diblumaasiyadda.”

“Si kastaba ha ahaatee, walaacyada amni ee gobolka iyo muranka ku saabsan xaaladda siyaasadeed ee Somaliland, gaar ahaan diidmadeeda inay la shaqeyso hay’adaha qaranka DFS ayaa caqabado ku ah maalgashiga, adeegyada bangiyada iyo ganacsiga,” ayaa lagu yiri war-saxaafadeedka.

Asalka Khilaafka Somaliland iyo Soomaaliya

Somaliland oo ku dhawaaqday madax-banaanideeda 18-kii May 1991-kii, ayaa ka baxday midowgii ay la lahayd inta kale ee Soomaaliya kadib burburkii dowladdii dhexe. Tan iyo markaas, maamulka Hargeysa waxa uu ku doodayaa in loo aqoonsado dal madax-bannaan, balse bulshada caalamka ayaa si joogto ah ugu celcelisay mabaadi’da midnimada dhuleed ee Soomaaliya.

Si kastaba ha ahaatee, Somaliland waxay yeelatay dowlad shaqaynaysa, lacag u gaar ah, ciidan boolis iyo nidaam amni oo madax-bannaan — arrimahaas oo keentay in dalal badan ay si aan rasmi ahayn ula macaamilaan maamulka Hargeysa, gaar ahaan dhinacyada amniga, ganacsiga iyo ka hortagga argagixisada.

Taariikhda Xiriirka Maraykanka iyo Somaliland

Maraykanku in kastoo aanu si rasmi ah u aqoonsan Somaliland, haddana wuxuu la yeeshay xiriir sii kordhaya:

• 2019: Dowladda Trump waxay Somaliland ku dartay dalalka ay si gaar ah ula shaqaynayso arrimaha amniga iyo ka hortagga argagixisada Geeska Afrika.
• 2024: Maraykanku wuxuu magacaabay diblumaasi gaar ah oo u xilsaaran arrimaha Somaliland, taasoo muujisay xiisaha siyaasadeed ee Washington u qabto gobolka.
• 2025-2026: Barlamaanka Maraykanka waxaa loo gudbiyay hindise sharciyeed oo ku baaqaya in Somaliland loo aqoonsado dal madax-bannaan, taasoo qayb ka ah istaraatiijiyadda Maraykanka ee Geeska Afrika.

Dhinaca Amniga iyo Istaraatiijiyadda

Somaliland waxay ku taallaa meel istaraatiiji ah oo muhiim u ah marinnada ganacsiga caalamiga ah ee Gacanka Cadmeed iyo Badda Cas. Dekedda Berbera, oo ay maamusho shirkadda DP World ee Imaaraadka, ayaa noqotay mid ka mid ah dekedaha ugu muhiimsan Geeska Afrika, taasoo sii kordhisay muhiimadda ay Somaliland ku leedahay dhaqaalaha gobolka iyo amniga.

Maraykanku wuxuu sidoo kale ka walaacsan yahay joogitaanka Al-Shabaab iyo kooxaha kale ee xagjirka ah ee ka hawlgala Soomaaliya, isagoo raba inuu xoojiyo iskaashiga amni ee lala yeesho maamullada deegaanka si loo xakameeyo fiditaanka argagixisada.

Mawqifka Dowladda Federaalka Soomaaliya

Dowladda Soomaaliya ayaa si cad uga soo horjeeda wixii tallaabo ah oo u horseedi kara aqoonsi caalami ah oo la siiyo Somaliland. Madaxweynaha Soomaaliya Xasan Sheekh Maxamuud ayaa marar badan ku celceliyay in midnimada dhuleed ee Soomaaliya aan laga gorgortami karin.

Hase yeeshee, xiriirka kacsan ee u dhexeeya Muqdisho iyo Hargeysa ayaa caqabad ku ah heshiis siyaasadeed oo dhamaystiran, iyadoo labada dhinac ay ku kala aragti duwan yihiin qaab-dhismeedka dowladnimo ee mustaqbalka.

Fal-celinta Caalamiga ah

Go’aanka Maraykanka ee ah inuu si gaar ah ula macaamilo Somaliland ayaa soo jiidanaya dareenka dalalka kale ee saamaynta ku leh Geeska Afrika, gaar ahaan:

• Midowga Afrika: Wuxuu si adag u taageersan yahay midnimada Soomaaliya, isagoo diidan in la kala gooyo dalalka xubnaha ka ah.
• Imaaraadka Carabta: Waa saaxiibka ugu weyn ee maal-gashiga Somaliland, gaar ahaan dekedda Berbera iyo saldhig ciidan.
• Itoobiya: Waxay ka heshiis la gashay Somaliland inay hesho marin badeed, taasoo sii kicinaysay xiisadaha gobolka.
• Midowga Yurub: Wuxuu weli taageersan yahay dowladda federaalka, balse wuxuu qirtay inuu jiro baahi loo qabo wada-hadal siyaasadeed oo dheeraad ah.

Mustaqbalka

Qoraalka barlamaanka Maraykanka ayaa muujinaya isbeddel ku yimid habka Washington u eegto arrinta Somaliland, iyadoo la raacayo istaraatiijiyad cusub oo “caleen iyo carwo labadaba” — midnimada Soomaaliya oo la aqoonsanayo, laakiin Somaliland loona macaamilayo si ka duwan tan dowladda federaalka.

Tallaabadan ayaa la filayaa inay sii xoojiso doodaha ku saabsan aqoonsiga Somaliland, gaar ahaan xilli Maraykanku uu raadinayo xulafo lagu kalsoonaan karo oo ka jira Geeska Afrika si loo wajaho caqabadaha amniga iyo dhaqaalaha ee sii kordhaya.