
Soomaaliya waxay si rasmi ah ula wareegtay mas’uuliyadda xuquuqul insaanka
Maanta waxay noqotay maalin taariikhi ah oo Soomaaliya ay ku soo afjartay marxaladdii Xafiiska Xuquuqul Insaanka Qaramada Midoobay, iyadoo si buuxda ula wareegtay mas’uuliyadda qaran ee xuquuqul insaanka. Geeddi-socodkan ayaa ka soo bilowday Muqdisho, isagoo soo maray wada-hadallo heer caalami ah oo Geneva iyo New York ka dhacay, iyadoo hormuud u ahayd Wasiir Amb. Khadiija Maxamed Al-Makhzoumi.
Xiritaanka Xafiiska Qaramada Midoobay iyo bilowga marxalad cusub
Xafiiska Xuquuqul Insaanka Qaramada Midoobay ee Soomaaliya, oo hoos imaan jiray UNTMIS, waa la soo gabagabeeyey, iyadoo Soomaaliya ay maanta muujisay in hay’adaha qaranku ay gaareen heer ay si madax-bannaan ugu hoggaamin karaan ajandaha xuquuqul insaanka. Xiritaanka Xafiiska Qaramada Midoobay ma aha dhammaadka ilaalinta xuquuqul insaanka, balse waa bilowga marxalad cusub oo hay’adaha Soomaaliyeed si toos ah u qaadanayaan mas’uuliyadda ilaalinta, horumarinta iyo u doodista xuquuqul insaanka muwaadiniinta Soomaaliyeed.
Wasaaradda Qoyska iyo Horumarinta Xuquuqul Insaanka waxay sheegtay in guushan ay ka dhalatay qorsheyn joogto ah, go’aan siyaasadeed, wada-hadal miro-dhal ah iyo dadaal qaran oo aan kala go’ lahayn. Dowladda Federaalka Soomaaliya waxay saldhig u ahayd go’aannada, iyadoo horumarradii Soomaaliya ka gaartay Golaha Xuquuqul Insaanka Qaramada Midoobay iyo xoojinta Guddiga Madaxa-bannaan ee Xuquuqul Insaanka Qaranka Soomaaliya ay ka mid ahaayeen tallaabooyinkii muhiimka ahaa ee geeddi-socodkaan.
Shirweynihii Qaran ee Xuquuqul Insaanka iyo aragti qaran
Shirweynihii Qaran ee Xuquuqul Insaanka ee Maarso 2025 ayaa door muhiim ah ka qaatay dhismaha aragti qaran oo ku salaysan hannaan ay Soomaaliya iyadu leedahay, hoggaamiso, kana mas’uul tahay. Shirkan ayaa ahaa mid ka dhigay in Soomaaliya ay si buuxda u yeelato lahaanshaha iyo hoggaaminta ajandaha xuquuqul insaanka ee dalkeeda, iyadoo hay’adaha dowladda iyo khubarada Soomaaliyeed ay wadajir u shaqeeyeen si loo gaaro himilo qaran oo muddo dheer laga shaqeynayay.
Wasiir Amb. Khadiija Maxamed Al-Makhzoumi waxay hormuud u ahayd geeddi-socodka, iyadoo garab taagnaa hawl-wadeennada kala duwan ee wasaaradda. Dadaalka wadajirka ah ee hay’adaha dowladda iyo khubarada Soomaaliyeed wuxuu horseeday in la gaaro himilo qaran oo muddo dheer laga shaqeynayay, taas oo ah in Soomaaliya ay si buuxda u yeelato lahaanshaha iyo hoggaaminta ajandaha xuquuqul insaanka ee dalkeeda.
Bog taariikhi ah oo xirmay, cutub cusub oo furmay
Soomaaliya waxay maanta muujisay in hay’adaha qaranku ay gaareen heer ay si madax-bannaan ugu hoggaamin karaan ajandaha xuquuqul insaanka, iyadoo iskaashiga iyo taageerada caalamiga ah loo adeegsanayo xoojinta awoodda qaranka, halkii ay beddeli lahaayeen mas’uuliyadda hay’adaha Soomaaliyeed. Tani waxay ka dhigan tahay in Soomaaliya ay si buuxda ula wareegtay mas’uuliyadda qaran ee xuquuqul insaanka, iyadoo bog taariikhi ah ay xirmay, cutub cusubna waa furmay.
Cutubka cusub waa mid ay Soomaaliya iyadu leedahay, iyadu hoggaaminayso, iyaduna ka mas’uul tahay. Mas’uuliyadda cusub ayaa u baahan dadaal joogto ah, hoggaan adag iyo in hay’adaha Soomaaliyeed ay si buuxda u gutaan waajibaadka dastuuriga ah, qaran iyo kuwa caalamiga ah ee xuquuqul insaanka, iyadoo Soomaaliya ay furaysay albaab cusub oo ku dhisan lahaanshaha qaran, hay’ado awood leh, isla-xisaabtan, sharciyad iyo ilaalinta xuquuqda muwaadiniinta.
Somalia has formally concluded a long-standing international oversight arrangement and taken full national ownership of its human rights agenda, marking a milestone in the country's institutional maturation.
A Formal End to International Oversight
Somalia today officially closed a prolonged chapter in which the United Nations Human Rights Office in Somalia, previously operating under UNTMIS, managed the country's human rights portfolio. The closure signals a deliberate shift from external supervision to domestic stewardship, with the government asserting that its own institutions are now capable of leading the agenda independently.
The transition was driven by sustained diplomatic engagement at international forums in Geneva and New York, spearheaded by Minister of Family and Human Rights Development Ambassador Khadija Maxamed Al-Makhzoumi. Her leadership, alongside dedicated ministry staff, helped shape a national vision that places Somali institutions at the centre of human rights protection and promotion.
A New Chapter Opens for Somali Institutions
The closure of the UN office is not the end of human rights protection in Somalia but the beginning of a new phase in which Somali agencies directly assume responsibility for safeguarding, advancing, and advocating for the rights of all citizens. The government emphasises that this transition reflects a commitment to building domestic capacity rather than replacing international support.
The National Human Rights Conference held in March 2025 played a pivotal role in forging a national consensus around a self-owned, self-led, and self-accountable human rights framework. This collective vision laid the groundwork for the current transition and reinforced the government's resolve to institutionalise human rights within the federal structure.
A Foundation for Sustained National Effort
Somalia has demonstrated that its national institutions have reached a level of maturity to independently manage the human rights agenda, while continuing to leverage international cooperation to strengthen state capacity rather than substituting for domestic responsibility. The government views this as a testament to years of strategic planning, political will, and relentless national effort.
The path forward demands sustained commitment, strong leadership, and full compliance with constitutional, national, and international human rights obligations. As Somalia opens a new door built on national ownership, institutional strength, accountability, and the rule of law, it signals readiness to meet the challenges ahead with determination and resolve.
Ilaha iyo xuquuqda sawirka
Sawir: Caasimada Xigasho



