
Wargeyska Ettelaat ayaa sheegay in dukumeentiga laga yaabo inuu ku hoos jiro burburka dhismayaasha ku dumay weerarkii hoyga Khamenei.
Toddobo bilood ka dib dhimashadii hoggaamiyihii hore ee Iiraan, Ayatollah Ali Khamenei, dardaarankiisii siyaasadeed weli lama shaacin, taas oo sii kordhisay su'aalaha ka taagan gudaha iyo dibadda Iiraan.
Dukumeenti lumay ama burburay?
Muddadaas gudaheeda waxa kaliya ee la shaaciyey wuxuu ahaa dardaaran duug ah oo uu qoray sannadkii 1342-kii ee jadwalka taariikhda Iiraan, oo ku aaddan 1963. Waxaa kaloo dib u dhac ku yimid soo saarista cajalado maqal ama muuqaal ah oo la xiriira habka beddelkiisa xilka. Sharraxaadaha qaar ka mid ah hay'adaha dowladdu ma aysan soo afjarin hubanti la'aanta, balse waxay dhaliyeen su'aalo cusub.
Aragti soo baxday ayaa ah in dardaaranka uu lumay ama burburay markii la weeraray hoyga Khamenei. Wargeyska Ettelaat ayaa sheegay in dukumeentiga laga yaabo inuu weli ku hoos jiro burburka dhismayaasha ku dumay weerarkaas. Duqa magaalada Tehran, Alireza Zakani, ayaa sheegay inay suurtagal tahay in dardaaranka waxyeello ka soo gaartay burburkii ku dhacay maktabadda Khamenei iyo ururinta qoraalladiisa.
Shaki ka yimid taariikhda Khomeini
Falanqeeyayaal iyo muwaadiniin ayaa shaki ka muujiyay sharraxaaddaas, iyagoo ku adag inay rumaystaan in dukumeenti xasaasi ah sida dardaaranka hoggaamiyaha ugu sarreeya lagu hayn karo meel si fudud ugu lumi karo. Shakigaas waxaa sii xoojinaya qaabkii loo ilaaliyay dardaarankii Ayatollah Ruhollah Khomeini: laba nuqul oo kala gaar ah ayaa la diyaariyay, la shaabadeeyay, laguna kaydiyay goobo kala duwan oo ammaan ah.
Taariikhda Iiraan waxay muujinaysaa in xitaa tilmaamaha cad ee dardaarannada hoggaamiyeyaasha sare aan mar walba si dhab ah loo raacin. Taasi waxay si cad u soo shaac baxday ka dib geeridii Khomeini bishii Juun ee 1989. Dardaarankiisa waxaa ku jiray mamnuucidda in ciidamada ammaanka, oo ay ka mid yihiin IRGC iyo Basij, ka qayb qaataan waxa uu ugu yeeray ciyaaraha siyaasadeed; haddana xilligii Khamenei hay'adahan ayaa saameyn weyn ku yeeshay siyaasadda Iiraan.
Dardaarannada hoggaamiyeyaasha iyo taariikhda
Dardaaranka Khomeini waxaa kaloo ku jiray digniin ah in aan la aqbalin hadal kasta oo loo nisbeeyo isaga ka dib geeridiisa, ilaa laga xaqiijiyo codkiisa, dukumeenti saxiixiisa xambaarsan, ama bayaan rasmi ah. Si kastaba ha ahaatee, saacado yar ka dib markii dardaaranka laga akhriyay Golaha Khabiirrada, madaxweynihii hore Akbar Hashemi Rafsanjani ayaa sheegay in Khomeini ugu sheegay isaga iyo wiilkiisa Ahmad Khomeini, iyagoo si gaar ah u wada hadlaya, in Ali Khamenei uu yahay qofka ku habboon inuu beddelo.
Taariikhda caalamka waxay leedahay tusaalooyin la mid ah. Dardaarankii Vladimir Lenin, oo ahaa warqad uu u qoray Xisbiga Shuuciga, waxaa loo akhriyay oo kaliya hoggaamiyeyaasha sare ee xisbiga kalfadhiyada gaarka ah, Stalin iyo xulafadiisana waxay xaqiijiyeen in aan la shaacin. Wargeyska New York Times ayaa daabacay 1926, laakiin si rasmi ah looguma daabicin Midowgii Soofiyeeti ilaa 1956, 32 sano ka dib geeridii Lenin.
Seven months after his death, only an old 1963 document has been released, while officials offer explanations that critics say raise new doubts.
Seven months after the death of Iran's former Supreme Leader Ayatollah Ali Khamenei, his political testament has not been made public, deepening questions and debate inside and outside Iran, according to BBC Somali.
An Old Document and Delayed Recordings
The only testament released in that period was an old one written in the Iranian year 1342, corresponding to 1963. The release of audio or video recordings related to the succession process has also been delayed, adding to uncertainty. Explanations from some government institutions have not ended the uncertainty but have raised new questions about what happened to the important document.
Claims of Loss and Widespread Doubt
One view holds that the testament was lost or destroyed when Khamenei's residence was attacked. The newspaper Ettelaat reported the document may still lie under the rubble of buildings that collapsed in that attack. Tehran Mayor Alireza Zakani said it is possible the testament was damaged in the destruction of Khamenei's library and his collection of writings. Some analysts and citizens doubt that explanation, finding it hard to believe such a sensitive document could be kept where it could easily be lost or destroyed.
Khomeini's Precedent and the Limits of a Testament
The doubt is reinforced by how the testament of Ayatollah Ruhollah Khomeini was preserved: two separate copies were prepared, sealed and stored in different secure locations. Many people therefore believe it is unusual for a document of such political and religious weight to simply disappear, which increases questions about the real reasons for not publishing it. Even if Khamenei's testament is published, its impact will depend on how the country's leaders interpret and implement it.
Ilaha iyo xuquuqda sawirka
Sawir: BBC Somali Xigasho



